24 Aralık 2009 10:42
Charles Jencks modernizmden ne anlıyor?
“ Dün Yapı Endüstri Merkezi'nde Charles Jencks, Eleştirel Modernizm adında bir sunum yaptı. Her ne kadar organizatörler Critical Modernism'i Kritik Modernizm olarak çevirmiş olsalar da ben Eleştirel Modernizm diyeceğim, çünkü kritik kelimesinin Türkçe'de çift anlamı var hem de böylesi uygun bir karşılığı varken yabancı kökenli bir kelimeyi kullanmak anlamsız geliyor.
Jencks bize yeni neredeyse hiçbir şey söylemedi, yeni olaylardan bahsediyor olmasına rağmen. Bilindik, mimarlığın kendi dışındaki alanlarda söz söylemesinin verdiği heyecanla söylenen ama herkes tarafından bilinen fikirlerden oluşuyordu sunumun bir kısmı. 9/11 ile yaratılmak istenen korkudan, ekonomik krizle ve iklim değişikliğiyle ilgili fikir kırıntılarına dek mimarlık dışındaki konulardan dem vurmakla farklı bir şey söylediğini düşünen Jencks, bilinen bir grup gerçeği dile getirmiş oldu.
Dinlerken bu kısımlar bir an önce bitsin istedim. Geçti ve eleştirel modernizmin ne olduğunu anlatmaya başladı, projelerle gösterdi demek daha doğru çünkü ben şahsen eleştirel modernizmle ne demek istediğini anlamadan bir grup bezemeli örüntücü (ornamental patternist) proje izlemeye başladım. Herzog & de Meuron'un ve FOA'nın birtakım projelerinin görsellerini gösterdi, tüm bu projeleri birbirine bağlayansa bir doku tekrarıyla oluşturdukları cepheleriydi. Jencks de cephelerin çoğunlukla dışarıdan çekilmiş fotoğraflarına bakarak ne kadar güzel olduklarını anlatıyordu. Bense hayal kırıklığı içinde izliyordum. Bu bezemeli örüntücülerde eleştirel bir yaklaşım yakalayamamış olduğum için kendime kızıyor, Jencks'in sözlerinde bir anlam arıyordum ama yoktu işte bulamıyordum.
Dahası modernizmin vardığı noktanın rüküş, süslü binalar olarak gösterilmesinden ötürü hayal kırıklığı yaşıyordum. Modernizmin bu kadar içi boşaltılmış bir halde, orada projektörden yansıyan duvarda karşımda durmasının hayal kırıklığını yaşıyordum. Bu muydu?
Sonra sunum ilerledikçe ve de soru-cevaplar kıvamına geldikçe Jencks'in önemli noktalardan birini daha atladığını düşündüm, modernizmi şikayet edip duruyordu, dünyanın bu halinin tüm alt başlıklarından onu sorumlu tutuyordu, mimarlıktan başka ekonomik konulara falan da giriyordu da neden kapitalizmden hiç söz etmiyordu?
Jencks'in sunumunda söylediği her bir modernizm kelimesini kapitalizm olarak değiştirin, anlamı aynı kalır, ama marifet modernizme saldırmak olunca Jencks'in yanında herkes solda sıfır kalır. ”
Görsel: FOA, John Lewis Department Store, Leicester
Jencks bize yeni neredeyse hiçbir şey söylemedi, yeni olaylardan bahsediyor olmasına rağmen. Bilindik, mimarlığın kendi dışındaki alanlarda söz söylemesinin verdiği heyecanla söylenen ama herkes tarafından bilinen fikirlerden oluşuyordu sunumun bir kısmı. 9/11 ile yaratılmak istenen korkudan, ekonomik krizle ve iklim değişikliğiyle ilgili fikir kırıntılarına dek mimarlık dışındaki konulardan dem vurmakla farklı bir şey söylediğini düşünen Jencks, bilinen bir grup gerçeği dile getirmiş oldu.
Dinlerken bu kısımlar bir an önce bitsin istedim. Geçti ve eleştirel modernizmin ne olduğunu anlatmaya başladı, projelerle gösterdi demek daha doğru çünkü ben şahsen eleştirel modernizmle ne demek istediğini anlamadan bir grup bezemeli örüntücü (ornamental patternist) proje izlemeye başladım. Herzog & de Meuron'un ve FOA'nın birtakım projelerinin görsellerini gösterdi, tüm bu projeleri birbirine bağlayansa bir doku tekrarıyla oluşturdukları cepheleriydi. Jencks de cephelerin çoğunlukla dışarıdan çekilmiş fotoğraflarına bakarak ne kadar güzel olduklarını anlatıyordu. Bense hayal kırıklığı içinde izliyordum. Bu bezemeli örüntücülerde eleştirel bir yaklaşım yakalayamamış olduğum için kendime kızıyor, Jencks'in sözlerinde bir anlam arıyordum ama yoktu işte bulamıyordum.
Dahası modernizmin vardığı noktanın rüküş, süslü binalar olarak gösterilmesinden ötürü hayal kırıklığı yaşıyordum. Modernizmin bu kadar içi boşaltılmış bir halde, orada projektörden yansıyan duvarda karşımda durmasının hayal kırıklığını yaşıyordum. Bu muydu?
Sonra sunum ilerledikçe ve de soru-cevaplar kıvamına geldikçe Jencks'in önemli noktalardan birini daha atladığını düşündüm, modernizmi şikayet edip duruyordu, dünyanın bu halinin tüm alt başlıklarından onu sorumlu tutuyordu, mimarlıktan başka ekonomik konulara falan da giriyordu da neden kapitalizmden hiç söz etmiyordu?
Jencks'in sunumunda söylediği her bir modernizm kelimesini kapitalizm olarak değiştirin, anlamı aynı kalır, ama marifet modernizme saldırmak olunca Jencks'in yanında herkes solda sıfır kalır. ”
Görsel: FOA, John Lewis Department Store, Leicester
ARKADAŞIMA GÖNDER
BU YAZIYA YORUM YAZ
8 OKUYUCU YORUMU
Metin Karadağ
25 Aralık 09 15:22
Merhaba Sayin Hulya Ertas
Ben de o aksam sunlari sormak/soylemek isterdim.
Program cok sarktigi icin sormaktan vazgecmistim...
"Sayin Jenks tesekkurler.
Sizin bu "Kritik Modenizm" sunusunuzu nasil anlamamizi ya da yeni cikan ayni adli kitabinizi nasil okumamizi istersiniz?
Sunu mu soylemek istediniz bize: "Bakin cocuklar simdiye kadar butun yazdiklarimi silin, butun soylediklerimi unutun:... Artik size bambaska bir sey soyluyorum..." gibi...
Ya da ne?
Bir de gostediginiz slaytlar arasinda kitabinizin giris bolumunde yer alan kronolojide ( yoksa yanlis mi gordum) 19 Yuzyilin tam ortasi bombostu.
Neden acaba?
Bana gore Modernizm`in ilk, tek ve son Manifestosu`ndan hic soz etmiyordunuz.
Marks ve Engelsin kaleme aldigi Manifesto olmaksizin modernizmden soz edebilmek olanakli midir?
Yine gosterdiginiz slaytlar arasinda insanlik adina saygin bir elestirellik sayilabilecek bir kare vardi:...
Bush`un, Irakta hayatini kaybeden Amerikan Askerleri`nin cesetlerini gosteren fotograflardan olusturan kolaj vesikalik fotografi.
Bence bu slaytin arkasindan ayni fotografin kolaj yapilmamis bir kopyasini da gostererek "Bakin bu ayni fotograf ancak her bir "piksel"i olen 2 Irakli`yi yani 1.5 Milyon insaninin cesetlerini temsil etmektedir" de diyebilirdiniz...
Ne dersiniz?"
Tesekkurler
Ben de o aksam sunlari sormak/soylemek isterdim.
Program cok sarktigi icin sormaktan vazgecmistim...
"Sayin Jenks tesekkurler.
Sizin bu "Kritik Modenizm" sunusunuzu nasil anlamamizi ya da yeni cikan ayni adli kitabinizi nasil okumamizi istersiniz?
Sunu mu soylemek istediniz bize: "Bakin cocuklar simdiye kadar butun yazdiklarimi silin, butun soylediklerimi unutun:... Artik size bambaska bir sey soyluyorum..." gibi...
Ya da ne?
Bir de gostediginiz slaytlar arasinda kitabinizin giris bolumunde yer alan kronolojide ( yoksa yanlis mi gordum) 19 Yuzyilin tam ortasi bombostu.
Neden acaba?
Bana gore Modernizm`in ilk, tek ve son Manifestosu`ndan hic soz etmiyordunuz.
Marks ve Engelsin kaleme aldigi Manifesto olmaksizin modernizmden soz edebilmek olanakli midir?
Yine gosterdiginiz slaytlar arasinda insanlik adina saygin bir elestirellik sayilabilecek bir kare vardi:...
Bush`un, Irakta hayatini kaybeden Amerikan Askerleri`nin cesetlerini gosteren fotograflardan olusturan kolaj vesikalik fotografi.
Bence bu slaytin arkasindan ayni fotografin kolaj yapilmamis bir kopyasini da gostererek "Bakin bu ayni fotograf ancak her bir "piksel"i olen 2 Irakli`yi yani 1.5 Milyon insaninin cesetlerini temsil etmektedir" de diyebilirdiniz...
Ne dersiniz?"
Tesekkurler
Ufuk Dogrusöz
25 Aralık 09 14:08
Hülya Ertas dostumuzun elestirilerine katilmamak olanaksiz. Ancak son iki paragraftaki yorumlarina Jencksin Critical Mpdernism kitabinda yanit var. Var olmasina ama tam da bu noktada Jenckçi yaklasimin çikmazlari daha da ortaya çikiyor. Jencks, "hybridation" konusunu kapitalizmz ve sosyalizme de yayiyor, reform ve revolution`da, onlar yeni adlar veriyor revorm refolution gibi sociatalism (post socialism !!! )gibi.
Ama o konferansta oralara kadar gelecek vakti yoktu herhalde...Biraz daha kizip biraz daha gülümserdik.
Hele hele o tarihçileri kahkahadan kirip geçirecek diagramlar ve semalar, tarihsel dizinler yok mu...(bknz s 22, 24, 27,44,107, 110 !!!)
Tabii ki mimarlikla ilgili konulara mimarlik disi alanlardan destek arayan her doktrin gibi ucurumun kenarinda oynuyor Jencks. Aslinda hala orada durmasi bir ölçüde yeterince güçlü elestiri almasini önleyen "star sistemde".
Son olarak ta bu tehlikelere neden atliyor denebilir. Bence yalnizca bir mimari "stil" ve "doktrin" olan post modern senkretizmine" oldugundan daha fazla bir önem verdirmek için 30 yildir yapilan "reklam" kampanyasinin son yansimalari...
Ama o konferansta oralara kadar gelecek vakti yoktu herhalde...Biraz daha kizip biraz daha gülümserdik.
Hele hele o tarihçileri kahkahadan kirip geçirecek diagramlar ve semalar, tarihsel dizinler yok mu...(bknz s 22, 24, 27,44,107, 110 !!!)
Tabii ki mimarlikla ilgili konulara mimarlik disi alanlardan destek arayan her doktrin gibi ucurumun kenarinda oynuyor Jencks. Aslinda hala orada durmasi bir ölçüde yeterince güçlü elestiri almasini önleyen "star sistemde".
Son olarak ta bu tehlikelere neden atliyor denebilir. Bence yalnizca bir mimari "stil" ve "doktrin" olan post modern senkretizmine" oldugundan daha fazla bir önem verdirmek için 30 yildir yapilan "reklam" kampanyasinin son yansimalari...
24 Aralık 09 13:22
Süslemelerin, bezemelerin güncel yorumlarıysa eğer modernizm, komikmiş sahiden. Grafik doku oluşturma bu dönem bir moda, her dönem az da olsa hep olacak, ama bu kadart mı daraltılır modernizm anlayışı, saşırdım gerçekten.
24 Aralık 09 13:13
Jencks tabiki akıllı bir mimarlık eliştermen ama üzülerek şunu soylemek lazım, onun kavramsal alt yapısı artık bügünün mimarisi anlamak için yeterli değil. Onun Eliştirel Modernizm kurgusunda bulanan Structure (modernizm), Semantics (post-modernizm), Fractal üçlüsünün en son halkası Fractals belirsiz ve fazla soyut bir kavram. Her yerde fraktal var diyor ama aynı zamanda her yerde proton, elektron, neutron var denelebilir. Her yerde zaman ve alan denilebilir, her yer elementden ibaret denilebilir. Bilgisayarlarla beraber desen çağdaş mimarlıkta önemli yeri var ama bunu fraktal olarak tanımlamak yetersiz bir analiz. Desen ve metafizik arasındakı bağlantı "fraktal" diyip bu kadar kolay anlatamazsın. Özelikle Türkiye`de desen, mimarlık ve tasarım anlamında çok daha zor bir kavram olduğunu tarihimize bakıp net görebiliyoruz.
24 Aralık 09 12:57
The Buggles'ın 1979 yılında çıkan "Video Killed The Radio Star" single'ının ardından 20 yıl sonra Robbie Williams'ın "Reality Killed The Video Star" albümü yayınlandı.
Charles Jenks'in Modernizimden ne anladığını anlamak mümkün mü bilmiyorum ama anlatılanlardan, Modern ile Postmodern arasındaki ilişkinin yukarıdaki ironik örneklerdeki, ancak diğerini öldürdüğünde kendini tanımlayabilen Radyo, vidyo ve gerçeklik üçgeni gibi hem birbirine ihtiyacı olan (öldürmek için) hem de ötekini görmezden gelen (öldürdüğünde) bir ilişki olduğunu düşünüyorum.
Charles Jenks'in Modernizimden ne anladığını anlamak mümkün mü bilmiyorum ama anlatılanlardan, Modern ile Postmodern arasındaki ilişkinin yukarıdaki ironik örneklerdeki, ancak diğerini öldürdüğünde kendini tanımlayabilen Radyo, vidyo ve gerçeklik üçgeni gibi hem birbirine ihtiyacı olan (öldürmek için) hem de ötekini görmezden gelen (öldürdüğünde) bir ilişki olduğunu düşünüyorum.
Özgür Çimen
24 Aralık 09 12:22
Katılıyorum, Jenks`e şu soruyu sormak isterdim, orası tıka basa olmasaydı. Sadece bunlar şekilden mi ibaret, hiç kavramsal alt yapısı yok mu, politika, ekonomi,siyaset,coğrafya,tarih bunlarla hiç mi bağlantılı değil. Postmodernizm kendi kendine mi oldu? II.Dünya savaşı sonrası sanat, mimari, felsefe...vb. neler yaşandı? Ama anladığım kadarı o farklı bir şekilde anlıyor postmodernizmi,ben başka bir şekilde. Biri bana postmodernizmi anlatabilir mi?
24 Aralık 09 12:00
"İç mimar mısın, dış mimar mı?" diye sorduklarında boşuna sinirlenmişiz senelerce. Bir bildikleri varmış.
SPONSORLAR
YENİ MİMAR BÜLTEN
Yorumlar ve haberler hakkında e-posta almak için bültenimize kayıt olun.
YENİ MİMAR GAZETE
Yeni Mimar, mimarlık ve kent meselelerine eleştirel ve yeni bir bakış açısıyla eğilen aylık bir gazetedir. Bunu yaparken gündemdeki konuları, farklı disiplinlerden uzmanlara yönelttiği çetrefil sorulara onların verdiği gözü pek cevaplarla sunar.
XXI'DE BU AY
YATAY GÖKDELEN
Steven Holl Architects
Steven Holl Architects'in Şenzen'deki projesi Vanke Merkezi, zemin seviyesini kamusal alana ayırıp sekiz ayak üzerinde yükselere
