8 Şubat 2010 10:28
Olumsuz eleştirdikleri mimarlık ortamının gidişatında akademisyenlerin hiç mi payı yok?
“ Olayların, etkilerin ve biçimlenmelerin çeşitli aktörlerin birbirleriyle doğrudan ya da dolaylı etkileşmeleriyle gerçeklik edindiğini düşündüğümüzde sorunun karşılığı basit: Şüphesiz, var.
Eğitim, rehberli bir tur olarak kavrandığı sürece de bu katkının zayıflaması pek kolay olmayacak görünüyor. Rehberli tur nitelemesinden kastedilen, süregelen eğitimin görece yaygın biçimde mimarlığın ne olduğuna dair bir takım bilgi kalıplarıyla örülmüş güvenli güzergahlar üzerinden genç insanlara yapılan tanıtımlara sıkışmış bir etkinlikler toplamı olması. Bir başka ifadeyle, bir tür tematik parka indirgeniyor mimarlık eğitimi; tasarım, yapı, malzeme, tarih gibi temalara bağlanmış anlatıların tekrarına yaslanan bir düzeneği ifade ediyor. Bu da planlamasından uygulamasına kadar bilenlerden bilmeyenlere doğru aktarılan kalıplaşmış bilginin tekrarı gibi tek yönlü bir ilişkiyi talep ediyor. İlişkinin bu şekilde tanımlanmasıyla eğitim, daha çok kağıt üzerindeki bir takım niceliklerin düzenlenmesine yönelik bürokratik bir etkinliğe yaklaşıyor.
Keskin kopukluklar olarak dile getirilen "teori" ve "pratik" ayrımı ya da daha yaygın olarak kullanılan "akademi" ve "piyasa" ayrımı da bu tematik biçimlenmenin bir sonucu gibi görünüyor. İki alanın kopukluğu birbirlerinin gerçekliklerine duyarsızlaşmaya yol açtığından, iki alanın karşılıklı dönüşmesi de sürekli erteleniyor. Her alan kendi sınırları içinde uzun vadede değişiyorlar ancak bu değişimin içselleştirilmiş bir arzu aracılığıyla gerçekleştirildiği konusu şüpheli görünüyor. Değişim, mimarlık pratiği bağlamında farklı düşüncelerin dile getirilmesini, farklı denemelerin üretilmesini kışkırtan bir düşünsel ya da sektörel ortamın içinde tanımlanmıyor; daha çok alanların kendi mecralarında belirli bir zaman içinde ortaya çıkan etkiler yoluyla görünür oluyor. Dolayısıyla, her iki alanın da statükoyu ürkütmeden varlığını sürdürdüğünü söylemek mümkün.
Yukarıda tanımlanan çerçeveye rağmen şunu da belirtmekte yarar var: Hikayenin her iki alandaki kurulumu gerilim dinamiklerinden yoksun gibi görünse de satır aralarında değişimi arayan aktörler bir şekilde hep var oluyorlar, olmaya da devam edecekler. ”
Görsel: Paul Blow
Eğitim, rehberli bir tur olarak kavrandığı sürece de bu katkının zayıflaması pek kolay olmayacak görünüyor. Rehberli tur nitelemesinden kastedilen, süregelen eğitimin görece yaygın biçimde mimarlığın ne olduğuna dair bir takım bilgi kalıplarıyla örülmüş güvenli güzergahlar üzerinden genç insanlara yapılan tanıtımlara sıkışmış bir etkinlikler toplamı olması. Bir başka ifadeyle, bir tür tematik parka indirgeniyor mimarlık eğitimi; tasarım, yapı, malzeme, tarih gibi temalara bağlanmış anlatıların tekrarına yaslanan bir düzeneği ifade ediyor. Bu da planlamasından uygulamasına kadar bilenlerden bilmeyenlere doğru aktarılan kalıplaşmış bilginin tekrarı gibi tek yönlü bir ilişkiyi talep ediyor. İlişkinin bu şekilde tanımlanmasıyla eğitim, daha çok kağıt üzerindeki bir takım niceliklerin düzenlenmesine yönelik bürokratik bir etkinliğe yaklaşıyor.
Keskin kopukluklar olarak dile getirilen "teori" ve "pratik" ayrımı ya da daha yaygın olarak kullanılan "akademi" ve "piyasa" ayrımı da bu tematik biçimlenmenin bir sonucu gibi görünüyor. İki alanın kopukluğu birbirlerinin gerçekliklerine duyarsızlaşmaya yol açtığından, iki alanın karşılıklı dönüşmesi de sürekli erteleniyor. Her alan kendi sınırları içinde uzun vadede değişiyorlar ancak bu değişimin içselleştirilmiş bir arzu aracılığıyla gerçekleştirildiği konusu şüpheli görünüyor. Değişim, mimarlık pratiği bağlamında farklı düşüncelerin dile getirilmesini, farklı denemelerin üretilmesini kışkırtan bir düşünsel ya da sektörel ortamın içinde tanımlanmıyor; daha çok alanların kendi mecralarında belirli bir zaman içinde ortaya çıkan etkiler yoluyla görünür oluyor. Dolayısıyla, her iki alanın da statükoyu ürkütmeden varlığını sürdürdüğünü söylemek mümkün.
Yukarıda tanımlanan çerçeveye rağmen şunu da belirtmekte yarar var: Hikayenin her iki alandaki kurulumu gerilim dinamiklerinden yoksun gibi görünse de satır aralarında değişimi arayan aktörler bir şekilde hep var oluyorlar, olmaya da devam edecekler. ”
Görsel: Paul Blow
ARKADAŞIMA GÖNDER
BU YAZIYA YORUM YAZ
4 OKUYUCU YORUMU
8 Şubat 10 20:47
Üniveristelerin dönüşüm projelerindeki rolü nedir? gibi bir soru sormuştum 7 Ocakta, Özlemi'in de dediği gibi akademisyenler ve piyasa gibi ayırmak bence de abes, benim gibi haftanın üç gününü üniversitede üç gününü şantiyelerde geçiren biri için özellikle daha da abes, soru da üniversite derken akademisyenler mi anlaşılmış acaba? soru birilerine işaret ediyor gibi algılanmamalı, soruyu yeni mimar bu şekilde sormayı uygun görmüş heralde...
Hüseyin Penbeoğlu
8 Şubat 10 20:18
Birinci klasik mimarlık ortamında eleştiri için tek ve öznel olmayan bir odak yok. Herkes dart dahtası ve herkesin elinde oklar var. Dolayısıyla olumsuz öz eleştiri getirebilmek oku kendine saplamak kolay olmuyor galiba. Süslü kavramların ya da korunaklı sarayların çağında olmadığımız için de sadece kabuğundan çıkabilenler bunu yapabiliyor. Daha genç nesilde ise örülmek istenen kabuğu kırabilenlar eleştri getiriyor. Zaten benim gözümde bu grup klasik olmayan ikinci mimarlık ortamını temsil ediyor. Ne kadar süre azınlık olarak kalırlar bilemiyorum ama sabit olan ilerlemeyeceği için eleştiren eninde sonunda rolleri değiştirecektir.
8 Şubat 10 19:49
Burak'ın ilk paragraflarındaki söylediklerine bütünüyle katılıyorum. "Rehberli tur" çok iyi bir metafor olmuş :) Parçalara ayırmak, çok nahif bir biçimde salt parçaların toplamının bütünü oluşturabileceğine inanmak, niceliklerin, kategorilerin peşinde olup nesnelleştirmek gibi şeyler ekleyebilirim ben de? Nitelik ve bağıntılara odaklı, kategorize etmeyen, bütüncül ve ağsı yapılar/yapılanmalar peşinde olmak gerekiyor. Bence bizim jenerasyonumuzun, yapabilirse eğer, eğitim ortamına getireceği/önereceği en önemli katkı budur?
Fakat teori ve pratik ayırımı ile ilişkilendirilen akademi ve piyasa ayrımı konularını ise başka türlü ifadelendirmek taraftarıyım. Öncelikle teori ve pratik ayırımından söz etmek bana çok abes geliyor yani, teorisi olmayan bir pratik olabilir mi, ya da pratikte hiçbir anlamı olmayan bir teori? Biri tam bir şuursuzluk, diğeri ise tam bir işe yaramazlık anlamına gelir çünkü? Üniversite ve piyasanın da doğaları gereği ayrık olmaları gerekiyor bence. Örneğin üniversite tarafından bakılırsa, piyasaya açılmak, çok kolay normların ve egemen olanın tahakkümü altına girmek anlamına gelebilir. Bu ayrık doğaları kabul etmek ve bu kavrayış üzerinden/ona rağmen işbirliği, araştırma ya da birbirini dönüştürücü etken olma gibi niyetlerin peşine düşmek daha eşit koşullarda ve üretken bir ortam/ilişki kurabilir görünüyor.
Saitali'nin yorumu da çok doğru. Kendi yapısı içerisinde, yapılanma mantığı gereği, eleştiri içermeyen (niteliklere ve bağıntılara odaklı olmayan) bir ortam niye eleştiri üretsin ki? Üniversite içinde yer alıp eleştiri üreten sayılı insanın kendi güzellikleri olur bu ancak?
Fakat teori ve pratik ayırımı ile ilişkilendirilen akademi ve piyasa ayrımı konularını ise başka türlü ifadelendirmek taraftarıyım. Öncelikle teori ve pratik ayırımından söz etmek bana çok abes geliyor yani, teorisi olmayan bir pratik olabilir mi, ya da pratikte hiçbir anlamı olmayan bir teori? Biri tam bir şuursuzluk, diğeri ise tam bir işe yaramazlık anlamına gelir çünkü? Üniversite ve piyasanın da doğaları gereği ayrık olmaları gerekiyor bence. Örneğin üniversite tarafından bakılırsa, piyasaya açılmak, çok kolay normların ve egemen olanın tahakkümü altına girmek anlamına gelebilir. Bu ayrık doğaları kabul etmek ve bu kavrayış üzerinden/ona rağmen işbirliği, araştırma ya da birbirini dönüştürücü etken olma gibi niyetlerin peşine düşmek daha eşit koşullarda ve üretken bir ortam/ilişki kurabilir görünüyor.
Saitali'nin yorumu da çok doğru. Kendi yapısı içerisinde, yapılanma mantığı gereği, eleştiri içermeyen (niteliklere ve bağıntılara odaklı olmayan) bir ortam niye eleştiri üretsin ki? Üniversite içinde yer alıp eleştiri üreten sayılı insanın kendi güzellikleri olur bu ancak?
8 Şubat 10 13:39
Bu soruyu mimarlık ortamına olumsuz eleştiri getiren akademisyenlere sormak lazım!
Var mı son zamanlarda rastladığınız bir eleştiri metni, okuyucu mektubu vs.? Onun üzerinden tartışalım.
Hangi akademisyenleri sayabiliriz mesela ortama olumsuz eleştiri getiren?
Var mı son zamanlarda rastladığınız bir eleştiri metni, okuyucu mektubu vs.? Onun üzerinden tartışalım.
Hangi akademisyenleri sayabiliriz mesela ortama olumsuz eleştiri getiren?
SPONSORLAR
YENİ MİMAR BÜLTEN
Yorumlar ve haberler hakkında e-posta almak için bültenimize kayıt olun.
YENİ MİMAR GAZETE
Yeni Mimar, mimarlık ve kent meselelerine eleştirel ve yeni bir bakış açısıyla eğilen aylık bir gazetedir. Bunu yaparken gündemdeki konuları, farklı disiplinlerden uzmanlara yönelttiği çetrefil sorulara onların verdiği gözü pek cevaplarla sunar.
GMTR'DE BU AY
Dünyanın Sonu Geldi (mi?)
Tassos Kotzanastassis
Dubai'nin hızlı gelişiminde en önemli rolü üstlenen Dubai World, borçlarının ertelenmesini istedi.
